Trưởng ban Công tác đại biểu Nguyễn Thị Thanh: Chất lượng đại biểu thể hiện một Quốc hội dân chủ, đoàn kết, trí tuệ

Trao đổi với Truyền hình Quốc hội Việt Nam, Trưởng Ban Công tác đại biểu Nguyễn Thị Thanh cho biết, trong thời gian tới, Ban sẽ tham mưu để kiện toàn tổ chức bộ máy các cơ quan của Quốc hội, các cơ quan thuộc Uỷ ban Thường vụ Quốc hội, Văn phòng Quốc hội theo hướng chủ động, sáng tạo, nhạy bén, phản ứng nhanh trước thực tiễn để thực hiện xứ mệnh mang ý chí nguyện vọng Nhân dân đến nghị trường.

Ban Công tác đại biểu là cơ quan chuyên môn trực thuộc Uỷ ban thường vụ Quốc hội; có trách nhiệm giúp Ủy ban thường vụ Quốc hội về công tác đại biểu, tổ chức bộ máy và nhân sự thuộc thẩm quyền của Uỷ ban thường vụ Quốc hội. Trong năm 2021, với tinh thần trách nhiệm cao, Ban Công tác đại biểu đã hoàn thành một khối lượng công việc rất lớn, góp phần tích cực vào đổi mới, nâng cao hiệu quả, hiệu lực trong hoạt động của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Quốc hội. Để tìm hiểu về nội dung này phóng viên Truyền hình Quốc hội Việt Nam đã có cuộc trao đổi với bà Nguyễn Thị Thanh, Trưởng ban Công tác đại biểu thuộc Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Phóng viên: Nhìn lại năm đầu tiên của Quốc hội Khoá XV, trong bối cảnh bị tác động nặng nề của đại dịch Covid – 19 thì bà đánh giá như thế nào về kết quả hoạt động của Ban Công tác đại biểu?

Bà NGUYỄN THỊ THANH - Ủy viên Trung ương Đảng, Trưởng Ban Công tác đại biểu: Ban Công tác đại biểu thực hiện các nhiệm vụ của mình theo chức năng nhiệm vụ trong hoàn cảnh tác động của đại dịch Covid -19 rất nặng nề đặc biệt với nhiệm vụ công tác bầu cử đại biểu Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp. Với tinh thần nỗ lực vượt khó, chủ động sáng tạo dưới sự chỉ đạo của Đảng đoàn Quốc hội của khóa XV cũng như khóa XIV, Ban Công tác đại biểu đã triển khai rất hiệu quả các nhiệm vụ được giao. Ban Công tác đại biểu đã thực hiện 17 nhiệm vụ trọng tâm trong đó có nhiệm vụ rất nổi bật. Cụ thể: 

Thứ nhất, tham mưu cho Đảng đoàn Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, giúp việc cho Hội đồng bầu cử Quốc gia để tổ chức thành công cuộc bầu cử Quốc hội khóa XV và Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2021-2026. 

Thứ hai, Ban đã tham mưu cho Đảng đoàn và Thường vụ Quốc hội khóa XIV và khóa XV kiện toàn công tác nhân sự. Tại Kỳ họp thứ 11, Quốc hội khóa XIV để bàn giao một bước về nhân sự cấp cao và tiếp theo đó sau khi cuộc bầu cử thành công thì tổ chức kỳ họp thứ nhất của Quốc hội khóa XV, Ban cũng tiếp tục tham mưu để thực hiện công tác nhân sự. Kết quả cho thấy, công tác nhân sự được chuẩn bị và thực hiện theo đúng định hướng của Đảng, phát huy dân chủ của đại biểu cũng như chặt chẽ về quy trình thủ tục và đạt được sự đồng thuận rất cao. 

Thứ ba, trong điều kiện dịch bệnh diễn biến phức tạp nhưng Ban rất nỗ lực trong việc phối hợp với các cơ quan có liên quan đặc biệt là nhận được sự hợp tác của các đại biểu Quốc hội nhất là đại biểu mới tham gia lần đầu, tổ chức các lớp bồi dưỡng để nhằm trang bị những kỹ năng hoạt động Quốc hội.

Để hoạt động Quốc hội khóa XV đi vào nề nếp, chúng tôi đã bám sát vào Chương trình Hành động của Đảng đoàn Quốc hội triển khai Nghị quyết XIII của Đảng với 107 nhiệm vụ của Thường vụ Quốc hội cũng  như Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban cũng như các cấp ủy đảng, tổ chức đảng trong Quốc hội, Ban Công tác đại biểu được xác định và giao 9 nhiệm vụ trong Chương trình hành động này. Ban đã triển khai thành công và có kết quả 5/9 nhiệm vụ được giao với sự nỗ lực rất lớn. Kết quả này được Thường vụ Quốc hội đánh giá là có nhiều nỗ lực, cố gắng, sáng tạo.

Ngoài ra, Ban cũng đã tham mưu, nghiên cứu giúp Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Quy chế mẫu, ban hành Nghị quyết về tham vấn chuyên gia. Việc ban hành quy chế mẫu cho Hội đồng dân tộc và các Ủy ban xây dựng quy chế hoạt động của các cơ quan của Quốc hội để ngay từ bắt đầu Kỳ họp thứ nhất hoạt động của Quốc hội tiếp tục kế thừa những kinh nghiệm những thành quả đổi mới của các nhiệm kỳ Quốc hội trước đây và có những bước phát triển mới đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Nhất là năm 2021 nước ta bị ảnh hưởng nặng nề bởi đại dịch Covid-19 làn sóng thứ 4 ảnh hưởng tới Việt Nam cũng như là trên toàn thế giới thì sự đổi mới này đáp ứng được yêu cầu thực tiễn.

Ban Công tác đại biểu cũng là một trong những cơ quan tham mưu cho Ủy ban Thường vụ Quốc hội thực hiện được nhiều nhiệm vụ trong đó có việc hình thành quy chế mẫu. Chúng tôi cũng đã thực hiện được việc là tham mưu nghiên cứu để Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết về tham vấn của chuyên gia. Bởi lẽ 500 đại biểu Quốc hội là những người rất ưu tú những cũng không phải đã bao quát được tất cả những lĩnh vực của đời sống kinh tế, xã hội và cũng chưa phải đã bao quát được hết những vấn đề định hướng trong tương lai. Do vậy, ngoài việc nâng cao năng lực của đại biểu thì phương pháp tiếp cận và khả năng khai thác các nguồn lực thông tin từ bên ngoài, đặc biệt là cơ chế sử dụng chuyên gia của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, của lãnh đạo Quốc hội, của các Ủy ban của Quốc hội cũng như của đại biểu Quốc hội cũng trở thành phương thức đổi mới trong hoạt động cảu Quốc hội. Từ sáng kiến của Chủ tịch Quốc hội, Ban công tác đại biểu đã nỗ lực, cố gắng tìm tòi và vận dụng nghiên cứu những quy định của Đảng, những cơ chế tương tự để tổ chức các buổi tọa đàm, hội thảo xin ý kiến để báo cáo với Ủy ban Thường vụ Quốc hội có Nghị quyết về cơ chế, chính sách và cách thức để tham vấn các chuyên gia đối với hoạt động của Quốc hội và của đại biểu Quốc hội.

Một nhiệm vụ cũng rất quan trọng của Ban là chăm lo công tác đại biểu kể cả đại biểu không tái cử, đại biểu nghỉ hưu và đại biểu mới trúng cử từ chính sách cho đến công tác thi đua khen thưởng. Trên cơ sở quy định của Đảng và Nhà nước cũng như các quy định của Quốc hội, Ban Công tác đại biểu đã làm rất tốt nhiệm vụ chăm lo chính sách từ lương, phụ cấp cho đến việc nghỉ hưu, nghỉ hưu trước tuổi, nghỉ hưu theo quy định; các chế độ như công tác thi đua khen thưởng cho đại biểu Quốc hội không tái cử của đại biểu Quốc hội khóa XIV cũng như cơ chế, điều kiện đảm bảo cho đại biểu Quốc hội khóa XV để bắt nhịp với công việc.

Ban Công tác đại biểu cũng đang tiếp tục hoàn thiện các Nghị quyết liên quan đến rà soát chức năng nhiệm vụ của các cơ quan của Quốc hội trong đó có rà soát chức năng nhiệm vụ và ban hành Nghị quyết mới của Viện nghiên cứu lập pháp với tinh thần là đổi mới nâng cao năng lực cũng như điều kiện hoạt động cho Viện nghiên cứu lập pháp đáp ứng yêu cầu đổi mới hoạt động của Quốc hội; cơ cấu tổ chức bên trong và biên chế của Văn phòng Quốc hội kể cả Ban Công tác đại biểu hay Truyền hình Quốc hội Việt Nam cũng đang tiến hành rà soát chức năng nhiệm vụ để đáp ứng yêu cầu của giai đoạn mới theo chỉ đạo của Đảng đoàn Quốc hội. 

Phóng viên: Thưa bà, qua theo dõi được biết trong các cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội gần đây thì cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội Khóa XV đạt kết quả tốt nhất về các cơ cấu chủ yếu như: Tỷ lệ nữ đại biểu Quốc hội; Tỷ lệ đại biểu là người dân tộc thiểu số; Tỷ lệ đại biểu hoạt động chuyên trách tăng. Đặc biệt, trình độ học vấn của các đại biểu Quốc hội cao “tuyệt đối”. Vậy qua 2 kỳ họp của Quốc hội khóa XV vừa rồi thì kết quả này đã tác động như thế nào đến chất lượng hoạt động chung của Quốc hội?

Bà NGUYỄN THỊ THANH - Ủy viên Trung ương Đảng, Trưởng Ban Công tác đại biểu: Dưới sự lãnh đạo của Bộ Chính trị, Ban Chấp hành trung ương, sự lãnh đạo chỉ đạo quyết liệt của Hội đồng bầu cử Quốc gia cũng như các tổ chức bầu cử từ trung ương đến địa phương đặc biệt là tinh thần yêu nước tự lập tự cường và phát huy dân chủ của người dân. Do vậy, cuộc bầu cử đã rất thành công trên tất cả các phương diện về quy mô, tính chất về số lượng đại biểu quốc hội cũng như Hội đồng nhân dân các cấp. 

Điều thật ấn tượng đó là cơ cấu hợp lý và chất lượng đại biểu quốc hội được nâng lên. Sau hơn 10 khóa Quốc hội kỳ bầu cử lần này tỷ lệ nữ đã đạt 30, 26%, tỷ lệ đại biểu là người dân tộc thiểu số được tăng lên gần 18%, các cơ cấu như là đại biểu trẻ, đại biểu ngoài đảng cũng đều đạt theo phương hướng nhân sự đã định hướng và đã triển khai trong công tác hiệp thương, nhất là chất lượng đại biểu quốc hội đã có tới 99% đại biểu Quốc hội có trình độ từ đại học trở lên chỉ 1 đại biểu trình độ dưới đại học và có 144  đại biểu có trình độ là tiến sỹ, 248 đại biểu có trình độ thạc sỹ và học hàm học vị thì có 12 đại biểu là giáo sư, 20 đại biểu là phó giáo sư,… Con số biết nói ấy đã được khẳng định và chứng minh qua Kỳ họp của quốc hội khóa XV, thể hiện một Quốc hội dân chủ, đoàn kết, trí tuệ.

Kỳ thứ nhất, Quốc hội triển khai làm công tác nhân sự đúng quy trình, quy định, đảm bảo dân chủ, đạt sự đồng thuận cao. Tiếp đó, Kỳ họp thứ hai và Kỳ họp bất thường một lần nữa lại khẳng định chất lượng đại biểu Quốc hội nhiệm kỳ này. 

Tại Kỳ họp thứ 2 có tới gần 3000 lượt đại biểu phát biểu ý kiến, nhiều đại biểu trẻ, nhiều đại biểu lần đầu phát biểu ý kiến, trong đó có tỷ lệ đại biểu nữ phát biểu cũng rất đông, rất nhiều và ấn tượng là các đại biểu đều phát biểu ấn tượng, sâu sắc, chất lượng,… được dư luận, cử tri ghi nhận đánh giá cao. 

Kỳ họp bất thường thời gian ngắn chỉ 4,5 ngày và các nội dung của kỳ họp rất đặc biệt bởi vì chúng ta thực hiện một chủ trương đó là ban hành Nghị quyết để có cơ chế chính sách đặc thù đặc biệtt giúp phục hồi kinh tế. Do đó có nhiều nội dung khó, nhưng các đại biểu lại một lần nữa khẳng định với 1100 lượt đại biểu phát biểu có tới trên 50% đại biểu mới phát biểu tức là đại biểu mới tham gia lần đầu phát biểu ý kiến, thông qua các phiên chất vấn, thảo luận tại Tổ và hội trường, chất vấn sâu sắc, tinh thần hỏi nhanh đáp gọn, hỏi đúng trúng vấn đề, sự lặp lại của các đại biểu được khắc phục, các đại biểu tự điều chỉnh bải phát biểu của mình tránh trùng lặp. Các ý kiến phát biểu sắc sảo, có nghiên cứu thấu đáo, trách nhiệm.

Thông qua 3 kỳ họp, chúng tôi kỳ vọng một khóa Quốc hội lại tiếp tục kế thừa, khẳng dịnh những thành quả của các khóa Quốc hội trước đây và tiếp tục đổi mới, nỗ lực để có thành quả to lớn. Để các vị đại biểu Quốc hội có sự nhập vai rất nhanh như vậy có sự linh hoạt, trách nhiệm của Ban Công tác đại biểu.

Khi chúng ta phải thực hiện nhiệm vụ trong bối cảnh phòng chống dịch, Ban Công tác đại biểu đã có rất nhiều hình thức để cung cấp và bồi dưỡng thông tin, kỹ năng cho các đại biểu để có 1 sự vững vàng tự tin trong hoạt động nghị trường thông qua việc chúng tôi biên tập rất nhanh những cuốn sách, điều cần biết cho đại biểu Quốc hội khóa XV, tổ chức những lớp bồi dưỡng kết hợp giữa trực tuyến, trực tiếp và chúng tôi ưu tiên những chuyên đề rất cần ngay cho các đại biểu kỹ năng nghiên cứu các dự án luật, kỹ năng phát biểu, nghiên cứu tài liệu, kỹ năng tiếp xúc với báo chí và kỹ năng đặt câu hỏi chất vấn,… 

Một nội dung của Quốc hội là thảo luận về quyết toán ngân sách về vấn đề kinh tế, vấn đề tài chính ngân sách, thường những đai biểu không hoạt động trong lĩnh vực này rất khó để tham gia. Do đó, chúng tôi đã mời các chuyên gia trong lĩnh vực kiểm toán giới thiệu cho đại biểu về kỹ năng đọc báo cáo tài chính cũng như quyết toán ngân sach nhà nước,.. qua đó góp phần tích cực cho đại biểu tham gia đóng góp ý kiến.

Phóng viên: Thưa bà, vậy là người trong cuộc bà có đề xuất gì để góp phần tiếp tục đổi mới hoạt động của Quốc hội? 

Bà NGUYỄN THỊ THANH - Ủy viên Trung ương Đảng, Trưởng Ban Công tác đại biểu: Lấy đại biểu Quốc hội là trung tâm của Quốc hội do đó chất lượng của đại biểu Quốc hội là một trong những nội dung rất quan trọng trong việc đổi mới, tổ chức và nâng cao chất lượng hoạt động của Quốc hội. Vì vậy, trong thời gian tới trên cơ sở khung chương trình và khung năng lực bồi dưỡng đã được Đảng đoàn Quốc hội  và Ủy ban Thường vụ Quốc hội phê duyệt thì chúng tôi sẽ nâng cao năng lực tổ chức các lớp bồi dưỡng không chỉ dừng lại cho các đại biểu Quốc hội lần đầu trúng cử mà cả các đối tượng là đại biểu tái cử. Đồng thời, mở rộng các nội dung chương trình không chỉ ở kỹ năng mà coi trọng cả vấn đề cung cấp thêm thông tin, bồi dưỡng về kiến thức nhất là kiến thức mà đại biểu Quốc hội rất cần tính chuyên sâu để Quốc hội hoạt động theo hướng chủ động, nhạy bén, bao quát và tăng tính chuyên nghiệp và hiệu quả hiệu lực, đáp ứng yêu cầu đổi mới đất nước trong giai đoạn mới. 

Các chủ thể làm nên cấu thành tổ chức của Quốc hội đó là Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban, Uỷ ban Thường vụ Quốc hội, các cơ quan thuộc Uỷ ban Thường vụ Quốc hội, Văn phòng Quốc hội cũng như các cơ quan thông tấn báo chí như Truyền hình Quốc hội, Báo Đại biểu nhân dân cũng nằm trong cơ chế vận hành và tiếp tục đổi  mới tổ chức và nâng cao chất lượng hoạt động theo Nghị quyết 18 của Ban Chấp hành trung ương đó là tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả. Theo hướng đó thì chuyên đề của chúng tôi đã nghiên cứu và đạt được sự đồng tình, đó là đổi mới phương thức tổ chức của các chủ thể, sắp xếp, kiện toàn tổ chức bộ máy bên trong để làm sao Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội, các cơ quan thuộc Uỷ ban Thường vụ Quốc hội, Văn phòng Quốc hội, cơ quan thuộc Uỷ ban Thường vụ Quốc hội chủ động hơn, năng động hơn, sáng tạo hơn và tính nhạy bén, phản ứng nhanh trước thực tiễn để thực hiện xứ mệnh mang ý chí nguyện vọng của nhân dân đến nghị trường  Quốc hội, quyết định vấn đề hệ trọng về quốc kế dân sinh, xây dựng đất nước Việt Nam giàu mạnh, nhân dân ấm no hạnh phúc

Chúng tôi có rất nhiều giải pháp được đề xuất trong chuyên đề này, chúng tôi đang hoàn thiện để gửi báo cáo Ban chỉ đạo Trung ương và khi được ban chỉ đạo đồng tình có kết luận, trên cơ sở đó Ban Công tác đại biểu sẽ tham mưu cho Đảng Đoàn Quốc hội, Uỷ ban Thường vụ Quốc hội triển khai những chủ trương về đổi mới tổ chức và hoạt động Quốc hội nâng cao năng lực hoạt động của Quốc hội.

Một trong những nhiệm vụ nữa trong đổi mới hoạt động như tôi đã phân tích, nói đến hoạt động của Quốc hội là nói đến hoạt động của đại biểu Quốc hội. Do vậy để chuẩn bị cho khóa Quốc hội tiếp theo, để đảm bảo cơ cấu và chất lượng, năm 2022, thực hiện Quy định 50 của Bộ Chính trị về công tác quy hoạch thì Ban Công tác đại biểu sẽ tham mưu cho Đảng đoàn Quốc hội, Uỷ ban Thường vụ Quốc hội chủ động trong việc xây dựng quy hoach đại biểu Quốc hội, nhất là đại biểu Quốc hội chuyên trách ở trung ương và địa phương. Điều này đáp ứng yêu cầu chủ động từ sớm, từ xa và khi chuẩn bị đến kỳ bầu cử không phải đốc rút đi tìm mà đã có một lực lượng nhân sự được quy hoạch dồi dào để bố trí vào những cơ quan của Quốc hội, đáp ứng được yêu cầu chuyên môn và năng lực để hoạt động của Hội đồng Dân tộc và các Ủy ban của Quốc hội ngày càng chủ động có tính khoa học, nhạy bén. 

Vai trò của các đại biểu chuyên trách ở các Ủy ban giữ vai trò nòng cốt, cho nên ngoài việc nâng cao tiêu chuẩn và thiết kế cơ cấu đại biểu Quốc hội khóa tới thì vấn đề đại biểu Quốc hội chuyên trách sẽ nâng dần tỷ lệ, ngày càng được nâng lên nhưng quan trọng hơn vẫn là chất lượng. Do đó, việc quy hoạch đại biểu Quốc hội cũng là nội dung cần đổi mới. Chúng tôi cũng hy vọng rằng, với hướng dẫn cụ thể của Ban Tổ chức trung ương chúng tôi sẽ tham mưu để xây dựng đảm bảo về số lượng nhưng coi trọng về chất lượng, đảm bảo phục vụ cho kỳ bầu cử khóa XVI đạt kết quả cao hơn nữa.

Thực hiện : Hải Điệp Sỹ Cường Hùng Cường

quảng cáo