Lời giải nào cho những dự án "treo" giữa lòng Thủ đô?

Dự án “treo”, dự án chậm tiến độ, thậm chí bị bỏ hoang đang là “bài toán” nan giải đối với nhiều địa phương trên cả nước. Tình trạng này không chỉ dẫn đến lãng phí nguồn tài nguyên đất, gây thất thu ngân sách, mà còn ảnh hưởng tiêu cực đến quá trình phát triển kinh tế-xã hội.

Tại hội nghị xúc tiến đầu tư của thành phố Hà Nội năm 2017, tập đoàn BRG, Hợp tác với Sanrio Nhật Bản tuyên bố triển khai dự án công viên Hello Kitty, có diện tích gần 30.000 mét vuông nằm ở Phường Yên Phụ, quận Tây hồ. Lô đất này được đánh giá là vị trí đắc địa bậc nhất Thủ đô, nằm cạnh hồ Tây, tuy nhiên đến giờ này dự án chỉ mới có tấm biển quảng cáo màu đỏ và màu xanh um tùm của cỏ cây dại.

Dự án công viên Yên Sở, đã có giấy chứng nhận đầu tư năm 2007, do công ty trách nhiệm hữu hạn Gamuda land Việt Nam triển khai thực hiện, tổng vốn Đầu tư dự án khoảng 846 triệu đô la Mỹ. Khu A có diện tích khoảng 112 ha, trong đó có 90 ha đất đã cơ bản xong công tác giải phóng mặt bằng, để thực hiện dự án đầu tư xây dựng khu chức năng đô thị và phần còn lại của khu công viên cây xanh ở phía Nam đường vành đai ba. Tuy nhiên hiện nay vẫn đang là bãi đất trống như thế này. Còn đối với 186 ha ở khu B thì mới có khoảng 13,6 hécta diện tích hồ được bàn giao, diện tích còn lại hơn 172 hécta, chưa giải phóng mặt bằng. Điều đáng nói là dự án này tiếp tục được trao quyết định đầu tư tại hội nghị xúc tiến đầu tư năm 2020. Tức là sau 13 năm kể từ khi được trao quyết định lần đầu.

Dự án Khu biệt thự nhà vườn, thương mại và dịch vụ tổng hợp Hưng Nga tại thôn Phú Nhi, xã Thanh Lâm, huyện Mê Linh do Công ty cổ phần Đầu tư xây dựng Hưng Nga làm chủ đầu tư. Với diện tích hơn 93,678 m2 được UBND tỉnh Vĩnh Phúc giao đất tại Quyết định số 778 năm 2007, dự kiến 2018 sẽ hoàn thành và đưa vào sử dụng. Thế nhưng đã hơn 15 năm trôi qua, đây vẫn chỉ là bãi đất trống. Đây chỉ là một trong 60 dự án vốn ngoài ngân sách có sử dụng đất chậm triển khai trên địa bàn huyện Mê Linh được rà soát trong thời gian qua.

Luật Đất đai năm 2013 quy định, đối với một dự án đã được giao đất, sau 24 tháng nếu chủ đầu tư không triển khai thì cơ quan quản lý Nhà nước sẽ thu hồi hoặc phải gia hạn với một số điều kiện kèm theo. Vì vậy, nhiều câu hỏi đã được đặt ra.

Ông HOÀNG VĂN CƯỜNG, Uỷ viên Uỷ ban Tài chính Ngân sách, Đại biểu Quốc hội TP. Hà Nội: “Trên địa bàn Hà Nội có rất nhiều nhà đầu tư, dự án tư, đầu tư xong rồi bỏ hoang, nhiều dự án treo nhiều năm không triển khai được. Rõ ràng đây là lãng phí của xã hội. Cũng là tiền doanh nghiệp, tiền nhân dân bỏ ra nhưng sao lại để tồn tại nhiều năm như vậy?”

Luật đất đai 2013 quy định, khi thu hồi đất do vi phạm pháp luật về đất đai, chấm dứt hoạt động của dự án đầu tư, chủ đầu tư sẽ không được bồi thường về đất, tài sản gắn liền với đất. Tuy nhiên, trong thực tế, việc xử lý vấn đề này có nhiều khó khăn.

Ông LÊ THANH NAM, Phó Giám đốc Sở Tài nguyên Môi trường Hà Nội: “Thực tế triển khai luật đất đai thực tế có một số vướng mắc, đối với các dự án chậm triển khai vi phạm thì không bồi hoàn. Theo luật thì là đúng như vậy, thế nhưng khi triển khai thực tế rất khó. Theo luật đất đai 2003, thì được bồi hoàn cho những chi phí hợp lý của doanh nghiệp. Còn luật 2013 thì không bồi hoàn cho nên khi triển khai thu hồi rất khó khăn vì khi DN ngta cũng bỏ ra chi phí rồi.”

Mỗi dự án chậm triển khai, để treo đến hàng chục năm đều có những nguyên do riêng. Nhưng nếu không xử lý dứt điểm đúng theo quy định của pháp luật, thì hàng trăm dự án đó, không chỉ dẫn đến tài nguyên đất bị lãng phí mà còn kéo theo rủi ro thất thoát Ngân sách nhà nước.

Ông NGUYỄN NGỌC VIỆT, Chánh Văn phòng đoàn ĐBQH và HĐND Thành phố Hà Nội: Qua theo dõi đánh giá kết quả đôn đốc thu nợ trên địa bàn thành phố của cục thuế, tổng nợ đọng thuế đến ngày 31/12 về đất đai trên địa bàn không giảm mà ngày càng chiếm tỷ trọng lớn trong tổng số nợ. Năm 2016, nợ nghĩa vụ tài chính về đất là 11.204 tỷ đồng. Chiếm 44% tổng nợ, đến tháng 12/2021, nợ nghĩa vụ tài chính về dất là 11.556 tỷ đồng, chiếm 56% tổng số nợ trên địa bàn.”

Không chỉ có Hà Nội, tại nhiều tỉnh, thành phố lớn, câu chuyện các dự án vài trăm tỷ, đến vài nghìn tỷ ở các hội nghị xúc tiến đầu tư đều rất hoành tráng, tuy nhiên thực tế khi triển khai lại gặp muôn vàn vướng mắc, phức tạp./. 

Thực hiện : Thanh Nga Khánh Hoàng