Lịch sử là đề tài phong phú, hấp dẫn nhưng không dễ viết, thách thức bởi tính chính xác, khách quan, nhiều nhân vật, câu chuyện còn phải được soi chiếu và nghiên cứu về những đóng góp và sự đúng sai. Nhưng có một tác giả người nước ngoài vẫn luôn dành niềm say mê đặc biệt của mình cho lịch sử nước Việt, đặc biệt là cho các vị vua triều Nguyễn – tác giả Marcel Gaultier với tác phẩm "Vua Minh Mạng.
TS.VŨ ĐỨC LIÊM - Phó Trưởng Bộ môn Lịch sử thế giới, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội
Cuốn sách “Vua Minh Mạng” này để cập đến một trong những giai đoạn cực kỳ quan trọng của lịch sử Việt Nam. Như chúng ta đều biết thì thời kỳ cầm quyền của vua Minh Mạng vào đầu thế kỷ 19, gắn với quá trình xác lập lãnh thổ Việt Nam, của ý thức hệ, tư duy, gắn với các đơn vị hành chính. Tất cả các đơn vị hành chính của chúng ta bây giờ về cơ bản đã được bắt nguồn từ thời kỳ của vua Minh Mạng.
Tuy nhiên trong rất nhiều những thập kỷ vừa qua, cách nhìn của chúng ta về nhà Nguyễn chưa được cởi mở, vì thế đây là cuốn sách đóng vai trò cực kỳ quan trọng. Đây là một công trình dịch và nó đưa lại những góc nhìn khác để làm phong phú thêm hiểu biết của chúng ta về thời kỳ lịch sử này.
Cuốn sách Vua Minh Mạng của tác giả đề cập đến lịch sử Việt Nam đặc biệt là xoay quanh một nhà vua - Vua Minh Mạng người cầm quyền từ năm 1820 đến 1841. Tác giả đã dùng rất nhiều dữ liệu từ tư liệu của người Pháp, các giáo sĩ, tư liệu của Việt Nam, tư liệu của phương tây để cố gắng phác thảo một bức tranh toàn diện và khái quát về nhà vua Minh Mạng.
Quá trình ông ta được giáo dục như thế nào, tính cách, thái độ đối với phương tây, thái độ đối với các giáo sĩ, thái độ đối với những người tướng lĩnh và quan lại cao cấp lúc bấy giờ, cách ông ta tổ chức hệ thống cai trị, cách mà nhà vua xác lập quyền lực,...
Tác giả Marcel Gaultier là một nhà văn, một học giả người Pháp, ông ta sống vào thời kỳ thuộc địa và công trình này được suất bản vào đầu thế kỷ 20. Bên cạnh công trình về vua Minh Mạng thì tác giả còn có một số những công trình khác. Ông là một người rất đam mê, bỏ nhiều công sức để nghiên cứu, tìm hiểu về lịch sử Việt Nam. Ông tìm kiếm, đào sâu vào các kho lưu trữ và tư liệu, ghi chép của người Pháp, cũng như những người bên ngoài về các vị vua của Việt Nam, đặc biệt là ở thời kỳ trước khi người Pháp đến xâm lược.
Đây là một bức tranh hoàn toàn khác, nó mô tả từ những ghi chép cực kỳ đa dạng bên cung đình, hoàng gia, của cả những dân chúng, giáo sĩ, từ những người bên ngoài,… nó làm phong phú thêm cái cách mà chúng ta hiểu về một nhân vật lịch sử.
Xét đến cùng thì tất cả các vị vua hay các vị lãnh tụ, hoàng đế cũng đều là những người bình thường, phải hiểu họ với tư cách là những người bình thường thì chúng ta mới hình dung ra được vì sao các quyết định của họ lại được đưa ra trong bối cảnh đó, điều gì thúc đẩy họ đưa ra quyết định đó, tài năng là gì, điều gì đã tạo ra những con người như thế?..... Và đó là cách mà những người bình thường như chúng ta học hỏi và chúng ta tự rèn luyện bản thân mình.
Đã đến lúc chúng ta cần phải đa dạng hóa các góc nhìn về lịch sử Việt Nam và cuốn sách này đưa lại các nguồn tư liệu mới. Chúng ta với tư cách là người Việt, chúng ta đọc tư liệu mới, đọc một quan điểm mới dưới những góc nhìn của một người Pháp, của một người từ bên ngoài mô tả về một vị vua của chúng ta…. Từ những quan điểm mới này giúp chúng ta soi rọi lại quá khứ và hiểu thêm về cha ông chúng ta, hiểu thêm về một thời kỳ cực kỳ quan trọng của lịch sử Việt Nam.
