Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư: Nhiều cơ quan, đơn vị không muốn đấu thầu vì lười

Mặc dù Luật Đấu thầu và các văn bản liên quan đã có những quy định khá đầy đủ, chặt chẽ, song trên thực tế, những sai phạm và lãng phí từ hoạt động đấu thầu đầu tư công đang có chiều hướng gia tăng. Một số đơn vị thực hiện chưa nghiêm túc, dẫn đến lãng phí, gây bức xúc trong nhân dân, một số trường hợp cơ quan chức năng đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can.

Đây là nội dung được đoàn giám sát thực hành tiết kiệm, chống lãng phí đề nghị Bộ Kế hoạch và Đầu tư làm rõ trong phiên làm việc sáng 12/8.

Theo báo cáo, Bộ Kế hoạch và Đầu tư đã có giải pháp cụ thể hoá các chính sách pháp luật của nhà nước vào các hoạt động thực tiễn và quản lý nguồn vốn đầu tư. Công tác đấu thầu, mua sắm với tỷ lệ tiết kiệm được giữ ở mức ổn định qua các năm, khoảng 6,1%. Riêng đấu thầu qua mạng, từ 2015-2020, tỷ lệ tiết kiệm khoảng hơn 5,4%. So với 2019, số lượng gói thầu áp dụng đấu thầu qua mạng năm 2020 tăng hơn 2,4 lần với tổng giá gói thầu tăng hơn 2,5 lần. Một số ý kiến đề nghị làm rõ hiệu quả đầu tư sau khi áp dụng phương thức đấu thầu này.

Ông TRẦN VĂN LÂM, Uỷ viên Thường trực Uỷ ban Tài chính Ngân sách của Quốc hội: “Nói tiết kiệm được 5-6% thì cũng không khác gì chỉ định thầu. Thực tế chúng tôi đi địa phương, đấu thầu chỉ tiết kiệm được 1% đến 2%, hầu như không đáng kể. Trong khi các chi phí cho đấu thầu rất lớn, đặc biệt là chi phí về công sức, chi phí về thời gian, làm chậm, kéo dài dự án, chậm việc đưa vốn vào sử dụng để phát huy được hiệu quả.”

Ông HOÀNG VĂN CƯỜNG, Uỷ viên Uỷ ban Tài chính Ngân sách của Quốc hội: “Chúng ta thấy một điều rằng là đấu thầu qua mạng có vẻ công khai hơn nhưng tiết kiệm lại thấp hơn, nhưng mà liên quan đến đấu thầu thì chậm rất nhiều thủ tục, và tôi đi xuống tỉnh Thanh Hoá chẳng hạn, đồng chí ở tỉnh có nói rằng là nếu không có cơ chế đấu thầu thì nhà thầu người ta sẵn sàng tiết kiệm hơn nữa. Bởi vì ngay quá trình đấu thầu thì các nhà thầu sẽ phải chia sẻ với nhau, đàm phán với nhau, phân chia lợi ích với nhau. Vậy cơ chế nào để giải quyết tình trạng này?”

Ông NGUYỄN TRƯỜNG GIANG, Phó Chủ nhiệm Uỷ ban Pháp luật của Quốc hội: “Nhiều khi các nhà thầu bỏ thấp nhưng năng lực không đảm bảo thì kéo dài thời gian thi công. Đây cùng là sự lãng phí. Cái này cũng phải đánh giá rõ hơn.”

Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và đầu tư khẳng định đấu thầu là đòi hỏi của thực tiễn, là chủ trương của Đảng, Nhà nước, nhưng trong quá trình thực hiện còn vướng mắc về các văn bản hướng dẫn. Bên cạnh đó là nguyên nhân chủ quan từ phía một số cơ quan, chính quyền địa phương.

Ông NGUYỄN CHÍ DŨNG, Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và đầu tư: “Vướng có cả về vấn đề trong luật pháp, trong các văn bản hướng dẫn. Những có cả vấn đề chủ quan là chúng ta lười. Rất nhiều cơ quan, địa phương không muốn đấu thầu. Vì thời gian mất nhiều, thủ tục thì phức tạp, rồi là không chi phối được, không lồng được lợi ích nhóm, lợi ích cá nhân vào đó được. Cho nên rất muốn chỉ định thầu để được dễ, đơn giản và chi phối được.” 

Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và đầu tư cũng khẳng định đấu thầu qua Hệ thống đấu thầu qua mạng quốc gia là công khai, minh bạch bởi khó can thiệp, chi phối. Số liệu tiết kiệm qua đấu thầu dựa trên so sánh dự toán ban đầu.

Thực hiện : Thanh Nga Trương Tùng